Drie stuivers is geld waard - Theater

AGENDA/ZOEK KORTING

trefwoord

plaats

genre

wanneer

van

tot en met

Theater: Driestuiversopera Nationale Toneel

14-03-2011

De Driestuiversopera van Het Nationale Toneel staat in een lange traditie, beginnend bij John Gay’s Beggar’s Opera uit 1728. Ten tijde van de ‘roaring twenties’ bewerkte Bertolt Brecht (1898-1956) het verhaal, dat leidde tot zijn Driestuiversopera, over de graai- en hebzucht van de mensheid. Geïnspireerd door de huidige bankencrises, besloot regisseur Franz Marijnen dat het tijd was voor een remake. Marijnen heeft van Brechts Driestuiversopera een mooie en hilarische bewerking gemaakt, toegespitst op de moderne tijd.

“U gaat nu een opera voor bedelaars horen”, deelt een alwetende stem aan het begin van de voorstelling mee. Het stuk is gesitueerd in de Londense wijk Soho, waar het wemelt van de criminelen, hoeren en pooiers. Het verhaal speelt zich af rondom misdaadkoning Macheath alias Mackie Mes, die stiekem met Polly (Anniek Pheifer) is getrouwd, de dochter van ‘bedelaarskoning’ Peachum. Peachum is fel tegen dit huwelijk en probeert met man en macht Macheath voor het gerecht te krijgen. Macheath weet echter keer op keer zijn straf te ontlopen door de hulp van een corrupte hoofdcommissaris Brown (Frans van Deursen)

Sloebers en schooiers
Macheath (Mark Rietman) wordt vergezeld door vijf jonge kerels met vettige kapsels die sterk doen denken aan Grease Lightning en co. Macheath is in alle opzichten hun meerdere: behalve dat hij in een pak van Hugo Boss loopt, heeft hij de intelligentie en kan onder druk presteren, zoals het een meesterdief betaamt. Peachum (Peter Tuinman) is een oude gierigaard die uit ieders armoe een slaatje wil slaan. Zo is hij bedrijfsleider van firma Bedelaarsvriend: iedere bedelaar heeft een vergunning nodig om te bedelen.

Opera?
Hoewel de naam anders doet vermoeden, is de Driestuiversopera geen echte opera. Al in de tijd van Brecht werd het stuk geclassificeerd als een ‘toneelstuk met heel veel liedjes’ (22 stuks). Een zogeheten ‘singspiel’, wat tegenwoordig als musical zou worden beschouwd. Brechts tekst, nauwkeurig vertaald door Geert van Istendael, wordt bijgestaan door de jazzmuziek van Kurt Weill (1900-1950), die formidabel door het Asko|Schönberg Ensemble ten gehore wordt gebracht.

Heren en schurken
De dialogen, de personages en hun kledij: het zijn allemaal eigenschappen die (stereo)typerend zijn voor de Londense ‘bottom class’ van begin twintigste eeuw. Maar met de Driestuiversopera wordt absoluut niet het schorriemorrie te kakken zetten, om maar in dezelfde terminologie te blijven. Doordat zowel de hoofdcommissaris als de cipier net zo corrupt en achterbaks zijn als de dieven en hoeren, blijkt maar weer dat in tijden van nood iedereen voor zichzelf kiest. Dit wordt nog eens versterkt door de persoon van Macheath, die de “laatste gentleman van Londen zou zijn”. Schurken kunnen ook heren zijn en heren schurken.

Vespa’s
De Driestuiversopera is dan ook geen aanklacht tegen de lagere bevolkingsgroepen, maar juist tegen de hoge heren. Ouderwets politiek geëngageerd theater dus. Marijnen heeft van Brechts Driestuiversopera een moderne variant gemaakt zonder al te veel van het origineel af te wijken. Het decor en geinige attributen vormen een goede middenweg tussen het oude verhaal en de nieuwe bewerking. Met als leukste toevoeging de driewielervespa’s die continu het podium op komen rijden.

Driestuiversopera – Het Nationale Toneel
t/m 19 juni in de Nederlandse theaters
www.nationaletoneel.nl