Nijinski: lees je in en geniet - Theater

AGENDA/ZOEK KORTING

trefwoord

plaats

genre

wanneer

van

tot en met

Theater: Recensie Nijinski – Het Nationale Ballet

17-06-2010

Dancer, clown, god is de ondertitel van de voorstelling Nijinski, waarmee het Nationale Ballet het dansseizoen 2009-2010 afsluit. Een voorstelling over een legendarisch danser die leefde in verwarring en twijfel. Nijinski is een waardige afsluiter, maar ook een die moeilijk toegankelijk is.

Vaslav Nijinski (1889-1950) wordt gezien als één van de grootste dansers van de twintigste eeuw. Zijn roem begon toen hij met de balletgroep Ballets Russes van Serge Diaghilev naar West-Europa kwam. Diaghilev haalde de beste dansers uit Russische gezelschappen in de zomerperioden naar het westen om daar balletstukken te dansen. Op die manier maakte hij het klassieke ballet én veel dansers groot. Zo groot, dat er nu een stuk is gemaakt geïnspireerd op het leven van misschien wel de meest legendarische danser van de Ballets Russes.

Dancer: Cédric Ygnace
De voorstelling begint op de manier waarvan iedereen moet beginnen die droomt van een grote balletcarrière: aan de barre met het oefenen van de technische basisbewegingen. Bij een goed danser is zelfs die training een feest om naar te kijken en dat is het geval bij eerste solist Cédric Ygnace, die de rol van Nijinski danst (hij won in 2009 de Zwaan voor de Beste Dansprestatie). Seizoen 2009-2010 is zíjn seizoen geweest en Nijinski is zíjn voorstelling. De hoge sprongen waar de echte Nijinski om wordt geroemd, perfectioneert Ygnace. Hij zweeft over het toneel. Alles klopt bij hem: een perfecte techniek, een geweldige expressie en een gevoel en liefde voor dans die je niet kunt leren.

In dit filmpje praat hij over hoe hij danser is geworden en wat ballet voor hem betekent:

Clown: Nijinski
Streven naar perfectie is de beste en de slechtse eigenschap van dansers: nooit is het goed genoeg. Voor Nijinski was dat soms een kwelling, helemaal op de momenten dat hij niet kón dansen. In de Eerste Wereldoorlog moest Nijinski meevechten en op zijn negenentwintigste belandde hij in een psychiatrische inrichting vanwege schizofrenie. Het betekende het einde van zijn danscarrière. Nijinski voelde zich door niemand begrepen, was een clown te midden van ‘normale’ mensen. Hij schreef dagboeken waaruit zijn verwarde geestestoestand blijkt.

Choreograaf: Krzysztof Pastor
Choreograaf Krzysztof Pastor liet zich voor het maken van Nijinski leiden door die dagboeken. Stukken tekst worden gezongen en geprojecteerd op een scherm dat boven het podium hangt. Nijinski’s leven wordt gevolgd van de eerste oefeningen aan de barre tot de opname in de psychiatrische kliniek. Tussendoor worden onder andere de ontmoeting met Diaghilev, zijn huwelijk, de liefdesuitspattingen met mannelijke dansers en de oorlogstijd dansend uitgebeeld.

Ook de grote balletten waarin Nijinski danste en die hij maakte – l’Après-midi d’un faune en Le sacre du printemps – zitten erin. De voorstelling is daardoor erg complex en eigenlijk niet te begrijpen als je geen voorkennis hebt over het leven van de danser. Ga je naar deze voorstelling, weet dan heel zeker dat je van ballet houdt en dat je iets van de geschiedenis ervan af weet. Dan kun je genieten van een prachtige voorstelling die door Pastor heel knap in elkaar is gezet.

God: de dans
Nijinski voelde pas dat hij leefde als hij danste. En leven was voor hem God. ‘I am God’, schreef hij in zijn dagboek. God werd daarmee de uitweg voor zijn zieke geest, die hem dwong te stoppen met dansen. Ook deze moeilijke gedachtepatronen komen in de voorstelling voor. Het beeld van de danser na afloop is er een die precies past bij de ondertitel: Nijinski was een clown, een danser, een god. Hij was geweldig, maar ook gek. Hij kreeg geen grip op zijn eigen leven, maar had wel vrede met zijn lot, volgens de laatste woorden van de voorstelling: ‘I wanted to dance more, but God said: enough.’ En dan is natuurlijk de inspirerende vraag wie de God in die uitspraak is.

Nijinski – Het Nationale Ballet
Van 15 t/m 24/06/2010
Het Muziektheater Amsterdam
Klik hier voor de complete speellijst.

Bekijk hier de promo: