Limburgse vlaai, Limburgse warmte en gezelligheid, de Limburgse tongval en het prachtige Limburgse landschap: al het goede van deze provincie zit in de voorstelling Diplodocus Deks van Toneelgroep Maastricht. Een voorstelling op een geweldige locatie die je niet snel zal vergeten.

Vaak bekijk je een toneelvoorstelling vanaf pluchen, comfortabele stoelen in het theater, en hang je je jas voor aanvang op in de garderobe. Bij Diplodocus Deks is dat iets anders. Deze voorstelling van Toneelgroep Maastricht, onder regie van Hans Trentelman, wordt op locatie gespeeld. En niet de minste locatie.



Ondergaande zon
Om er te komen maak je een wandeling van twintig minuten over hobbelige keien met uitzicht over een enorme krater: de mergelgroeve in Maastricht. Het tijdstip waarop de wandeling wordt gestart hangt af van de zon. Die moet onder zijn precies op het moment dat het publiek de speellocatie bereikt. Het resultaat is een prachtig gezicht van een ondergaande zon, een gekleurde lucht, de Limburgse heuvels en Toneelgroep Maastricht, die klaar is om te gaan spelen. Jij hoeft alleen nog maar plaats te nemen op de houten, overdekte tribune, een extra warme trui aan te trekken en te genieten.

Voor of tegen
Diplodocus Deks gaat over de bewoners van een klein Limburgs dorpje dat in rep en roer is, omdat de archeoloog Deks in de bodem onder dat dorp de kaak heeft gevonden van een Mosasaurus (een prehistorische planteneter). Een projectontwikkelaar wil de vindplaats omtoveren in een Dinopretpark van wereldformaat, waarmee het geld zal binnenstromen. Een aantal bewoners, zoals boutiekhoudster Inge Vanhoorebeek, ziet kansen om er groter en beter van te worden en is vóór. Andere bewoners wijzen het plan af. Vera Mettepenning, die al jarenlang boerin is, weigert bijvoorbeeld haar boerderijgrond te verkopen. In feite komt het neer op de oeroude discussie of mensen verandering aandurven of die juist uit de weg gaan en blijven bij wat ze gewend zijn.  

Vrachtwagens en vliegtuigen op toneel
Maar dat verhaal kan toch ook in het theater verteld worden? Ja, dat kan. Maar de unieke locatie geeft het stuk heel erg veel extra’s. De mooie omgeving is inspirerend en biedt mogelijkheden die in een theaterzaal totaal niet aan de orde zijn. Vrachtwagens kunnen het speelveld in sjeezen en een vliegtuig laten overvliegen is geen enkel probleem. Coulissen zijn ook niet nodig, want de bomen geven dekking genoeg. Acteurs komen letterlijk uit de struiken tevoorschijn en het uitzicht op de steile rotsen en de lange berg op de achtergrond, vanwaar de acteurs langzaam opdoemen, is betoverend. Het plaatje dat deze setting oplevert lijkt bijna nep, zoals de scènefoto’s laten zien.

Sjoen toalke, dat Mestreechs*
‘Sjattepie’, ‘tetten’, ‘godmiljaar’: kijk niet vreemd op als je dit soort woorden hoort in de voorstelling. Diplodocus Deks is niet alleen Limburgs wat betreft locatie, het stuk wordt voor een deel in het Maastrichtse dialect gespeeld. En aangezien er Limburgse acteurs zijn ingezet, gaat dat uitstekend. De van oorsprong Maastrichtse Peggy Vrijens, bekend van onder andere Costa, Rozengeur en Wodka Lime en Julia’s Tango, kan weer even terug naar haar roots en mag vrijuit spreken in haar geboortetaal (Peggy in het Maastrichts over de voorstelling horen vertellen? Het kan hier). Ook acteurs Martijn van der Veen en Rufus Hegeman (Verborgen Gebreken, Flikken Maastricht) halen de langgerekte, zangerige klanken van het Limburgs aan. Voor de niet-Limburgers die de voorstelling bezoeken is alles toch goed te volgen, omdat de tekst zo is geschreven dat er altijd een verduidelijking in het Nederlands volgt. En anders zeggen gebaren wel genoeg.  
(* Mooi taaltje, dat Maastrichts)  

Achterstevoren
De tekst is geschreven door de Vlaamse schrijver Tom Lanoye, die lof kreeg voor zijn romans en verhalen, bijvoorbeeld voor Het derde huwelijk of Een slagerszoon met een brilletje. Naast romans en verhalen schrijft hij poëzie, kritieken en toneel. Diplodocus Deks schreef hij in 2004 in omgekeerde chronologische volgorde: het begint bij het einde. Van de heftige slotscène wordt je scène voor scène teruggevoerd naar de tijd dat alles in het dorp nog veilig en gezellig was. Het stuk is toch nog verrassend, vooral door de veranderende relatie tussen de personages. Overspel en bedrog krijg je namelijk ook met terugwerkende kracht te zien. Tussen de scènes door, tijdens de zogenaamde changementen, wordt gezongen om aan te geven dat er weer een stap terug gegaan wordt. Lanoyes tekst heeft alles in zich: diepzinnige gedachten, platte opmerkingen en lompe, humoristische verwensingen. 

All Stars aan, en gaan
Deze voorstelling is het bezoeken waard. Je moet er wat voor over hebben, helemaal naar het zuidelijkste puntje van Nederland, maar na afloop ben je blij dat je die moeite hebt gedaan. De locatie, het spel, de acteurs, de tekst: het klopt allemaal en het is genieten. Toneelgroep Maastricht adviseert je om stevige schoenen en een extra trui aan te trekken. Ons advies: op All Stars is het prima te doen, maar een extra trui voor over je extra trui is geen overbodige luxe, want in de groeve koelt het flink af. Maar het belangrijkste advies is: ga zien die voorstelling! Het is het allemaal waard, Diplodocus Deks is overdonderend en een geweldige ervaring.

Diplodocus Deks – Toneelgroep Maastricht
Nog te zien van 16 t/m 20/06/2010 en van 23 t/m 27/06/2010
In de mergelgroeve van ENCI Maastricht
Voor een routebeschrijving en online kaartverkoop, zie www.toneelgroepmaastricht.nl

Tags: Diplodocus Deks, Toneelgroep Maastricht