Ode aan Jaws - Film

AGENDA/ZOEK KORTING

trefwoord

plaats

genre

wanneer

van

tot en met

Film: Jaws is 35 jaar, lang leve Jaws

21-06-2010

Het onheilspellende tweetonige melodietje van is net zo beroemd geworden als de film en wordt wereldwijd geassocieerd met een vinnetje boven water: Jaws. De eerste blockbuster die in de zomer werd uitgebracht viert vandaag zijn 35-jarig jubileum.

Lees ook:
- Ode aan Fight Club
- Ode aan Pulp Fiction

Steven Spielberg was in 1975 pas 29 jaar en had alleen nog maar een paar afleveringen van weinig betekenende tv-series als The Psychiatrist en Something Evil op zijn naam staan, toen hij aan zijn grootse haaienepos begon – zijn eerste blockbuster, die meteen 470 miljoen dollar opleverde. Niet slecht voor een beginnend regisseur. Spielbergs naam was gevestigd; Jaws was de best lopende film aller tijden (tot zijn vriend George Lucas hem in 1977 inhaalde met Star Wars. Maar Spielberg was eerder).

Steven Spielberg, lekker op de set aan het ravotten met de haai

Overal tegelijk te zien
Toen Spielberg samen met Martin Scorsese, George Lucas and John Milius een bezoekje bracht aan de special effects-winkel in Hollywood, had hij vast niet durven dromen dat de daar gekochte rubberen haai zo’n wereldwijd succes zou worden. Mede door de marketingstrategie werd dat het toch: Jaws was de eerste film die niet alleen in de zomer (toen nog erg ongebruikelijk), maar ook volgens het ‘wide release’-principe werd uitgebracht. Dat betekent dat de film op de eerste dag van de release meteen in 464 bioscopen in heel Amerika te zien was (tegenwoordig geldt dat zelfs wereldwijd), terwijl het in die tijd nog gebruikelijk was om een film eerst in grote steden uit te brengen en daarna ook in kleinere steden. The Godfather (1972) werd bijvoorbeeld maar in vijf steden uitgebracht.

Stukje zwemmen?
Het succes van de film was ook merkbaar aan het strand: niemand durfde het water meer in. In de zomer van 1975, toen Jaws net in de bioscopen te zien was (aangekondigd met posters waarop zwemmende mensen en de woorden 'terrifying' en 'terror' een weinig geruststellende zomercombinatie vormden), zagen vakantiegebieden langs de Amerikaanse kusten hun inkomsten afnemen. In Cape Cod, aan de kust van Massachusetts, adverteeerden restaurants zelfs met slogans als ‘Eat fish – Get even’. Door mond-op-mondreclame en veel tv-reclame (Jaws was ook de eerste film in de geschiedenis die dat op grote schaal gebruikte) werd de impact van de film steeds groter – zo bereikte het langzaam de cultstatus die het vandaag nog steeds heeft. Slimme man, die Spielberg.

Niet gek dat niemand het water meer in durfde in de zomer van 1975...

Vervolg: geen goed idee
Zoals het gaat met alle grote succesfilms kreeg Jaws in 1987 een vervolg met de weinig inspirerende titel Jaws 2, waaraan Spielberg zelf niet meer meewerkte. De film werd geregisseerd door ene Jeannot Szwarc (wie? Juist, poging mislukt) en werd door critici bestempeld als een slap aftreksel van het origineel. Waar de echte Jaws door pers en publiek met open armen werd ontvangen en drie Oscars in de wacht sleepte, werd het niveau in deel twee nooit gehaald. Toch deed de film wel iets goed: na het succes van Jaws werd Jaws 2 de best bezochte sequel tot 1980. Het kon slechter. Dat gebeurde in 1983, toen Jaws 3-D uitkwam. Geregisseerd door een andere non-descripte regisseur, Joe Alves, die geen rekening hield met het feit dat het 3D-effect zou verdwijnen op video. Tot slot deed regisseur Joseph Sargent in 1987 een gooi naar de haaienroem met het vreselijke Jaws: The Revenge, die criciti ‘de slechtste film die ooit gemaakt is’ noemden (waarmee de regisseur zich onbedoeld toch nog onsterfelijk maakte).

Kijk, een haai
Wil je de verjaardag van Jaws dus nog vieren deze week, haal dan gewoon het eerste deel op dvd. Niet alleen omdat het een klassieker is en je de rubberen substantie van de haai meteen vergeet als je de spanning voelt; ook omdat de dvd een heleboel interessante extra’s heeft. Zo wilde Spielberg in eerste instantie meer bloed en haai in beeld hebben – die scènes waren zelfs al gefilmd – maar koos hij er uiteindelijk voor om deze alleen op dvd te zetten (het filmen ervan althans) omdat de special effects destijds nog niet goed genoeg waren om het er realistisch uit te laten zien. En voor wie er nog meer van wil weten: in 1995 kwam de dvd The Making of Steven Spielberg's 'Jaws' uit. Durf je dit jaar gewoon de zee weer in.

Bekijk hier de retro-trailer van Jaws:

Spielberg over het maken van Jaws: