Naturalisme eindelijk uitgelicht - Expo

AGENDA/ZOEK KORTING

trefwoord

plaats

genre

wanneer

van

tot en met

Expo: Recensie Illusie en werkelijkheid – Van Gogh Museum

Sinds 8 oktober staat het Van Gogh Museum in het teken van het naturalisme. Onderwerpen uit het dagelijks leven worden zo realistisch mogelijk weergeven, op een verhalende manier. Illusie en werkelijkheid laat de verhouding zien tussen deze schilderkunst, fotografie en film.

Het naturalisme is bij het grote publiek relatief onbekend, maar toch had deze stroming grote invloed op de kunst van de negentiende eeuw. De tentoonstelling Illusie en werkelijkheid legt verbanden tussen de naturalistische schilderkunst en foto’s, films en literaire werken binnen diezelfde stroming. Alle soorten werk ondersteunen elkaar. Thema’s die in het werk voorkomen zijn arbeid, kinderen, religie en de industriële revolutie. En voor alle werken geldt dat er een verhaal in wordt verteld, waarbij emoties en kritiek op maatschappelijke toestanden centraal staan, zoals in onderstaand schilderij van Albert Edelfelt.

Overtocht van de kist met het dode kind (Lapsen ruumissaatto), 1879

Zola als rode draad
De expo begint met de naturalistische literatuur: de verhalen van Émile Zola lopen als een rode draad door de tentoonstelling. Deze negentiende-eeuwse Franse auteur schreef de onder andere over het boerenbestaan in La terre. Verderop in het Van Gogh Museum vind je schilderijen die het verhaal verbeelden, en later volgen ook foto’s die bij het thema passen. Er zijn zelfs fragmenten uit filmbewerkingen van Zola’s boeken te vinden. Daarmee is de schrijver hét voorbeeld van de grote invloed die naturalisme had – en nog steeds heeft – op verschillende media.

Realisme of naturalisme?
Sommige schilderijen roepen niet alleen een maatschappijkritische werkelijkheid van de negentiende eeuw zien, maar roepen ook het idee van beweging op. De schilderijen van de Russische Nikolaj Kasatkin lijken bijvoorbeeld net snapshots. Je moet twee keer kijken om goed te kunnen zien dat het niet om snapshots gaat. Illusie en werkelijkheid geeft een mooi overzicht van het naturalisme. Het maakt nieuwsgierig en zoekt naar de relatie tussen de huidige media en de naturalistische denkwijze. En dat maakt het tegelijkertijd relevant: wie kijkt er geen films of leest weleens verhalen die gebaseerd zijn op de werkelijkheid? Een echte tegenvaller is het wel, dat de tentoonstelling abrupt eindigt. Zonder een verdere link naar het naturalisme vandaag de dag.

Van Gogh en het naturalisme
Voor Van Gogh-liefhebbers heeft het museum nog een tentoonstelling die op het thema voortborduurt: Vincent van Gogh en het naturalisme. Bovendien heeft het museum haar krachten gebundeld met Foam en het EYE Film Instituut Nederland. Zij tonen ook tentoonstellingen in het teken van het naturalisme. En zo krijgt deze belangrijke kunststroming eindelijk haar verdiende aandacht.

Illusie en werkelijkheid
Van Gogh Museum Amsterdam
T/m 16/01/2011
www.vangoghmuseum.nl

Tags: Van Gogh Museum